Bài 71 – Ôn tập hình học
1. Hình phẳng: chu vi và diện tích
Các độ dài phải cùng đơn vị rồi mới tính.
- Hình chữ nhật (dài a, rộng b): P = (a + b) \times 2; S = a \times b.
- Hình vuông (cạnh a): P = a \times 4; S = a \times a.
- Hình tam giác (đáy a, chiều cao h): S = a \times h : 2.
- Hình thang (đáy lớn a, đáy bé b, chiều cao h): S = (a + b) \times h : 2.
- Ví dụ: tam giác đáy 12 cm, chiều cao 7 cm có S = 12 \times 7 : 2 = 42 (^2); hình thang có hai đáy 8 m và 14 m, chiều cao 6 m có S = (8 + 14) \times 6 : 2 = 66 (^2).
2. Hình tròn
Bán kính r, đường kính d = r \times 2; lấy số 3{,}14.
- Chu vi: C = d \times 3{,}14 = r \times 2 \times 3{,}14.
- Diện tích: S = r \times r \times 3{,}14.
- Ví dụ: hình tròn bán kính 15 cm có C = 15 \times 2 \times 3{,}14 = 94{,}2 () và S = 15 \times 15 \times 3{,}14 = 706{,}5 (^2).
- Nếu cho đường kính, hãy tìm bán kính (r = d : 2) trước khi tính diện tích.
3. Hình hộp chữ nhật và hình lập phương
- Hình hộp chữ nhật (dài a, rộng b c): S_{xq} = (a + b) \times 2 \times c; S_{tp} = S_{xq} + diện tích một đáy \times 2 (diện tích một đáy là a \times b); V = a \times b \times c.
- Hình lập phương (cạnh a): S_{xq} = a \times a \times 4; S_{tp} = a \times a \times 6; V = a \times a \times a.
- Ví dụ: hộp 9 \times 4 \times 3 dm có S_{xq} = (9 + 4) \times 2 \times 3 = 78 (^2); diện tích một đáy là 9 \times 4 = 36 (^2); S_{tp} = 78 + 36 \times 2 = 150 (^2); V = 9 \times 4 \times 3 = 108 (^3).
- Hình lập phương cạnh 6 dm có S_{tp} = 6 \times 6 \times 6 = 216 (^2) và V = 6 \times 6 \times 6 = 216 (^3). Hai số bằng nhau nhưng đơn vị khác nhau.
4. Đơn vị đo thể tích và hình trụ
- 1 ^3 = 1\,000 ^3; 1 ^3 = 1\,000 ^3. Ví dụ 2{,}5 ^3 = 2\,500 ^3.
- Diện tích đo bằng cm^2^2^2; thể tích đo bằng cm^3^3^3.
- Hình khai triển của hình trụ gồm hai hình tròn (hai đáy) và một hình chữ nhật (mặt xung quanh). Ở lớp 5, em nhận biết hình trụ và hình khai triển của nó.
5. Lỗi hay gặp
- Quên chia 2 khi tính diện tích tam giác và hình thang.
- Lấy đường kính thay cho bán kính khi tính diện tích hình tròn.
- Nhầm diện tích xung quanh với diện tích toàn phần (thiếu hai đáy).
- Viết sai đơn vị (diện tích dùng cm^2, thể tích dùng cm^3).