Bài 17 – Thực hành và trải nghiệm với một số đơn vị đo đại lượng
1. Chọn đơn vị phù hợp
Khi đo hoặc ước lượng diện tích, em chọn đơn vị sao cho số đo không quá lớn, không quá bé:
- Vật rất nhỏ (con tem, tấm thẻ): \text{mm}^2 hoặc \text{cm}^2.
- Vật cỡ quyển vở, mặt bàn: \text{cm}^2 hoặc \text{dm}^2.
- Căn phòng, sân nhà, mảnh vườn nhỏ: \text{m}^2.
- Khu đất, cánh đồng, khu rừng: \text{ha}.
- Thành phố, tỉnh, quốc gia: \text{km}^2.
2. Ước lượng bằng so sánh
Em nhớ một "mốc" quen thuộc rồi so sánh: một tờ giấy A4 khoảng 600\ \text{cm}^2; một viên gạch lát nền hình vuông cạnh 40 cm có diện tích 1\,600\ \text{cm}^2. Ước lượng chiều dài, chiều rộng rồi nhân lại để có diện tích gần đúng.
3. Ví dụ: tính số viên gạch lát nền và tiền mua
Nền phòng hình chữ nhật dài 7 m, rộng 4 m. Gạch lát hình vuông cạnh 40 cm, giá 20 000 đồng một viên. Hỏi cần mua bao nhiêu tiền gạch (gạch xếp vừa khít, không hao)?
- Bước 1: Diện tích nền: 7 \times 4 = 28\ \text{m}^2 = 2\,800\ \text{dm}^2.
- Bước 2: Cạnh viên gạch 40 cm = 4 dm nên diện tích một viên: 4 \times 4 = 16\ \text{dm}^2.
- Bước 3: Số viên: 2\,800 : 16 = 175 viên.
- Bước 4: Tiền: 20\,000 \times 175 = 3\,500\,000 đồng.
4. Ví dụ: tính tiền mua vật liệu theo mét vuông
Mua tấm gỗ hình chữ nhật dài 3 m, rộng 2 m, giá 120 000 đồng cho 1 m². Diện tích: 3 \times 2 = 6\ \text{m}^2. Tiền: 120\,000 \times 6 = 720\,000 đồng.
5. Lưu ý
- Trước khi tính diện tích, đổi các cạnh về cùng đơn vị.
- Muốn biết cần bao nhiêu viên gạch, chia diện tích nền cho diện tích một viên, hai diện tích phải cùng đơn vị.
- Khi tính tiền, đọc kĩ giá tính theo viên, theo hộp hay theo mét vuông; việc có trừ cửa, ô trống hay không cũng cần chú ý.