Bài 35 – Ôn tập chung
1. Phân số và hỗn số
- Hỗn số đổi sang phân số: 5\frac{2}{3} = \frac{5 \times 3 + 2}{3} = \frac{17}{3}.
- Phân số lớn hơn 1 viết thành hỗn số: \frac{11}{4} = 2\frac{3}{4} (vì 11 : 4 = 2 dư 3).
- Cộng, trừ phân số khác mẫu số: quy đồng mẫu số rồi cộng, trừ tử số. Ví dụ \frac{1}{2} + \frac{2}{5} = \frac{5}{10} + \frac{4}{10} = \frac{9}{10}.
- Nhân phân số: tử nhân tử, mẫu nhân mẫu. Chia phân số: nhân với phân số đảo ngược.
- Phân số thập phân (mẫu 10, 100, 1\,000) viết được thành số thập phân: \frac{27}{100} = 0{,}27. Với phân số khác, em nhân hoặc chia cả tử và mẫu để mẫu số thành 10, 100, …: \frac{3}{20} = \frac{15}{100} = 0{,}15.
2. Số thập phân
- Các hàng: đơn vị, phần mười, phần trăm, phần nghìn, … Chữ số đầu tiên sau dấu phẩy ở hàng phần mười.
- So sánh: so phần nguyên trước; nếu bằng nhau thì so lần lượt phần mười, phần trăm, phần nghìn, …
- Thêm hoặc bớt chữ số 0 ở tận cùng bên phải phần thập phân thì được số bằng nó: 4{,}5 = 4{,}50.
3. Bốn phép tính với số thập phân
- Cộng, trừ: viết các số sao cho dấu phẩy thẳng cột, tính như số tự nhiên rồi viết dấu phẩy ở kết quả thẳng cột.
- Nhân: nhân như số tự nhiên, rồi đếm tổng số chữ số ở phần thập phân của hai thừa số để đặt dấu phẩy ở tích.
- Chia số thập phân cho số tự nhiên: chia phần nguyên trước, khi chia hết phần nguyên thì viết dấu phẩy ở thương rồi chia tiếp.
- Biểu thức: nhân, chia trước; cộng, trừ sau; có ngoặc thì tính trong ngoặc trước.
- Tính thuận tiện: a \times b + a \times c = a \times (b + c). Ví dụ 6{,}4 \times 3 + 6{,}4 \times 7 = 6{,}4 \times 10 = 64.
4. Hình phẳng và đo lường
- Công thức cần nhớ: hình tam giác S = a \times h : 2; hình thang S = (a + b) \times h : 2; hình tròn C = r \times 2 \times 3{,}14, S = r \times r \times 3{,}14.
- Đổi đơn vị: 1 = 10\,000 ^2; 1 ^2 = 100 ha; 1 tấn = 10 tạ = 1\,000 kg; 1 giờ = 60 phút.
5. Cách giải bài toán nhiều bước và lỗi hay gặp
- Đọc kĩ đề, xác định cái đã cho, cái cần tìm; chia thành từng bước nhỏ; kiểm tra đơn vị ở kết quả cuối.
- Lỗi hay gặp: so sánh phần thập phân như số tự nhiên (0{,}45 và 0{,}5); đặt dấu phẩy sai khi nhân; quên chia 2 khi tính diện tích tam giác, hình thang; cộng, trừ số đo khi chưa đổi cùng đơn vị.