Bài 7 – Hỗn số
1. Hỗn số là gì?
Chia đều 9 quả táo cho 4 bạn: mỗi bạn được 2 quả và thêm \frac{1}{4} quả. Ta viết gọn là 2\frac{1}{4} và đọc là "hai và một phần tư".
2\frac{1}{4} là một hỗn số. Hỗn số gồm hai phần:
- phần nguyên là một số tự nhiên (ở đây là 2);
- phần phân số bé hơn 1 (ở đây là \frac{1}{4}).
2. Cách đọc và viết hỗn số
Đọc phần nguyên, đọc chữ "và", rồi đọc phần phân số.
- 3\frac{2}{5} đọc là "ba và hai phần năm"; phần nguyên là 3, phần phân số là \frac{2}{5}.
- Hỗn số bằng phần nguyên cộng với phần phân số: 3\frac{2}{5} = 3 + \frac{2}{5}.
3. Chuyển hỗn số thành phân số thập phân
Ví dụ: 5\frac{6}{10}.
- Viết 5\frac{6}{10} = 5 + \frac{6}{10}.
- 5 đơn vị là \frac{50}{10}, nên 5 + \frac{6}{10} = \frac{50}{10} + \frac{6}{10} = \frac{56}{10}.
Cách nhanh: lấy phần nguyên nhân với mẫu số rồi cộng tử số: 5 \times 10 + 6 = 56, giữ nguyên mẫu số 10.
4. Chuyển phân số thập phân thành hỗn số
Ví dụ: \frac{259}{100}.
- Tách tử số: 259 = 200 + 59, nên \frac{259}{100} = \frac{200}{100} + \frac{59}{100} = 2 + \frac{59}{100} = 2\frac{59}{100}.
Cách nhanh: chia tử số cho mẫu số. 259 : 100 được 2, dư 59. Thương là phần nguyên, số dư là tử số của phần phân số.
5. Lỗi hay gặp
- Viết 4\frac{3}{100} = \frac{43}{100}. Đúng phải là \frac{403}{100}, vì 4 đơn vị là \frac{400}{100}.
- Viết 2\frac{5}{3}. Phần phân số của hỗn số luôn bé hơn 1, nên \frac{5}{3} cần được tách tiếp: \frac{5}{3} = 1\frac{2}{3}.