Bỏ qua menu
MonKa.Vn

Bài 10 – Khái niệm số thập phân

1. Số thập phân và các phần của nó

Em đã biết phân số thập phân là phân số có mẫu số 10, 100, 1 000, … Mỗi phân số thập phân có thể viết dưới dạng số thập phân.

  • 4 = \frac{4}{10} = 0{,}4 (đọc là "không phẩy bốn mét").
  • 135 = \frac{135}{100} = 1\frac{35}{100} = 1{,}35 (đọc là "một phẩy ba mươi lăm mét").

Mỗi số thập phân gồm hai phần, cách nhau bởi dấu phẩy:

  • Phần nguyên: các chữ số bên trái dấu phẩy.
  • Phần thập phân: các chữ số bên phải dấu phẩy.

Ví dụ: số 7{,}26 có phần nguyên là 7, phần thập phân là 26.

2. Hàng của số thập phân

Bên phải hàng đơn vị là các hàng: phần mười, phần trăm, phần nghìn, … Số 48{,}207 gồm: 4 chục, 8 đơn vị, 2 phần mười, 0 phần trăm, 7 phần nghìn.

  • Chữ số 2 ở hàng phần mười, có giá trị \frac{2}{10}.
  • Chữ số 7 ở hàng phần nghìn, có giá trị \frac{7}{1000}.

Đi từ trái sang phải, mỗi hàng bé hơn hàng đứng trước nó 10 lần.

3. Đọc và viết số thập phân

  • Viết: viết phần nguyên, viết dấu phẩy, rồi viết phần thập phân.
  • Đọc: đọc phần nguyên, đọc "phẩy", rồi đọc phần thập phân. Các chữ số 0 ngay sau dấu phẩy đọc là "không", phần còn lại đọc như số tự nhiên.

Ví dụ:

  • 6{,}35 đọc là: sáu phẩy ba mươi lăm.
  • 0{,}06 đọc là: không phẩy không sáu.
  • 15{,}206 đọc là: mười lăm phẩy hai trăm linh sáu.
  • "Hai mươi đơn vị, bảy phần trăm" viết là 20{,}07 (hàng phần mười không có, viết 0).

4. Chuyển phân số thành số thập phân

  • Phân số thập phân: số chữ số 0 ở mẫu số bằng số chữ số ở phần thập phân. \frac{345}{100} = 3{,}45; \frac{7}{1000} = 0{,}007; \frac{52}{10} = 5{,}2.
  • Phân số có mẫu số khác: nhân (hoặc chia) cả tử số và mẫu số với cùng một số để mẫu số thành 10, 100 hoặc 1 000.

Ví dụ: \frac{3}{20} = \frac{3 \times 5}{20 \times 5} = \frac{15}{100} = 0{,}15.

5. Lưu ý và lỗi hay gặp

  • Phần thập phân phải đủ chữ số: \frac{7}{100} = 0{,}07 (không phải 0{,}7), \frac{9}{1000} = 0{,}009.
  • Khi không có phần nguyên thì viết 0 trước dấu phẩy: \frac{35}{100} = 0{,}35.
  • Chữ số 0 ở giữa không được bỏ: "ba đơn vị, hai phần nghìn" viết là 3{,}002.
  • Không đọc phần thập phân như phần nguyên: 9{,}06 đọc là "chín phẩy không sáu", không phải "chín phẩy sáu".