Bỏ qua menu
MonKa.Vn

Bài 5 – Ôn tập các phép tính với phân số

1. Cộng, trừ phân số

  • Cùng mẫu số: cộng (trừ) các tử số, giữ nguyên mẫu số.
  • Khác mẫu số: quy đồng mẫu số rồi cộng (trừ).

Ví dụ: \frac{5}{6} - \frac{3}{8}. Mẫu số chung có thể lấy là 24 (24 chia hết cho cả 6 và 8; lấy tích 6 \times 8 = 48 cũng được): \frac{5}{6} = \frac{20}{24}; \frac{3}{8} = \frac{9}{24}. Vậy \frac{5}{6} - \frac{3}{8} = \frac{20}{24} - \frac{9}{24} = \frac{11}{24}.

2. Số tự nhiên cộng, trừ phân số

Viết số tự nhiên thành phân số có mẫu số bằng mẫu số của phân số kia.

Ví dụ: 2 - \frac{3}{5} = \frac{10}{5} - \frac{3}{5} = \frac{7}{5} và \frac{1}{4} + 3 = \frac{1}{4} + \frac{12}{4} = \frac{13}{4}.

3. Nhân, chia phân số

  • Nhân: tử nhân tử, mẫu nhân mẫu. Nên rút gọn trước khi tính cho nhẹ số. Ví dụ: \frac{6}{7} \times \frac{14}{15} = \frac{6 \times 14}{7 \times 15} = \frac{84}{105} = \frac{4}{5}.
  • Chia: nhân với phân số đảo ngược của số chia. Ví dụ: \frac{3}{4} : \frac{9}{10} = \frac{3}{4} \times \frac{10}{9} = \frac{30}{36} = \frac{5}{6}.
  • Chia phân số cho số tự nhiên: \frac{4}{5} : 2 = \frac{4}{5 \times 2} = \frac{4}{10} = \frac{2}{5}.

4. Tính giá trị biểu thức

Thứ tự: làm trong ngoặc trước; rồi nhân, chia (từ trái sang phải); cuối cùng cộng, trừ.

Ví dụ: \frac{1}{2} + \frac{2}{3} \times \frac{3}{4}. Nhân trước: \frac{2}{3} \times \frac{3}{4} = \frac{1}{2}. Rồi cộng: \frac{1}{2} + \frac{1}{2} = 1.

5. Tính thuận tiện

Khi hai tích có chung một thừa số, em có thể đặt thừa số chung ra ngoài: \frac{3}{5} \times \frac{7}{8} + \frac{3}{5} \times \frac{1}{8} = \frac{3}{5} \times \left(\frac{7}{8} + \frac{1}{8}\right) = \frac{3}{5} \times 1 = \frac{3}{5}.

6. Bài toán "phần còn lại" và lỗi hay gặp

  • Cả một đại lượng được xem là 1. Phần còn lại = 1 - (các phần đã dùng).
  • Lỗi 1: cộng tử với tử, mẫu với mẫu: \frac{1}{2} + \frac{1}{3} = \frac{2}{5} là sai; đúng là \frac{5}{6}.
  • Lỗi 2: chia hai phân số mà không đảo ngược phân số thứ hai.
  • Lỗi 3: làm phép cộng, trừ trước phép nhân, chia khi không có ngoặc.