Bài 20 – Phép trừ hai số thập phân
1. Cách trừ hai số thập phân
- Bước 1: viết số trừ dưới số bị trừ sao cho các chữ số cùng hàng và các dấu phẩy thẳng cột. Nếu cần, viết thêm chữ số 0 ở tận cùng bên phải phần thập phân của số bị trừ.
- Bước 2: trừ như trừ hai số tự nhiên (mượn từ hàng bên trái khi không trừ được).
- Bước 3: viết dấu phẩy ở hiệu thẳng cột với các dấu phẩy ở số bị trừ và số trừ.
2. Ví dụ giải từng bước
Ví dụ 1: 9{,}52 - 3{,}7. Viết 3{,}7 = 3{,}70.
- Hàng phần trăm: 2 - 0 = 2.
- Hàng phần mười: 5 - 7 không trừ được, mượn 1 đơn vị: 15 - 7 = 8.
- Hàng đơn vị: 9 - 1 = 8, rồi 8 - 3 = 5.
- Vậy 9{,}52 - 3{,}7 = 5{,}82.
Ví dụ 2 (số bị trừ có ít chữ số thập phân hơn): 5{,}3 - 2{,}48. Viết 5{,}3 = 5{,}30 rồi trừ: 5{,}30 - 2{,}48 = 2{,}82.
3. Trừ một số thập phân cho một số tự nhiên và ngược lại
- 12 - 4{,}35: viết 12 = 12{,}00 rồi trừ: 12{,}00 - 4{,}35 = 7{,}65.
- 8{,}6 - 3: viết 3 = 3{,}0 rồi trừ: 8{,}6 - 3{,}0 = 5{,}6.
4. Tìm số chưa biết và thử lại
- Số hạng chưa biết = tổng − số hạng đã biết. Ví dụ x + 2{,}5 = 7{,}3 thì x = 7{,}3 - 2{,}5 = 4{,}8.
- Số trừ = số bị trừ − hiệu. Số bị trừ = hiệu + số trừ.
- Thử lại bằng phép cộng: 4{,}8 + 2{,}5 = 7{,}3. Đúng.
5. Lỗi hay gặp
- Đặt tính thẳng hàng cuối thay vì thẳng dấu phẩy, nhất là khi số bị trừ và số trừ có số chữ số thập phân khác nhau.
- Ở mỗi hàng lấy số lớn trừ số bé (thay vì mượn).
- Quên bớt 1 ở hàng đã cho mượn.
- Quên viết thêm chữ số 0 khi trừ cho số tự nhiên, ví dụ 10 - 4{,}6 phải viết 10{,}0 - 4{,}6 = 5{,}4.