Bỏ qua menu
MonKa.Vn

Bài 37 – Tỉ lệ bản đồ và ứng dụng

1. Tỉ lệ bản đồ

Ở góc bản đồ thường có ghi một tỉ số, ví dụ 1 : 2\,000 ( \frac{1}{2\,000}). Đó là tỉ lệ bản đồ.

Tỉ lệ 1 : 2\,000 cho biết khu vực thật được vẽ thu nhỏ 2 000 lần: độ dài 1\ \text{cm} trên bản đồ ứng với độ dài thật là 2\,000\ \text{cm}, tức là 20\ \text{m}.

Mẫu số của tỉ lệ càng lớn thì khu vực được vẽ càng thu nhỏ nhiều.

2. Tìm độ dài thật khi biết độ dài trên bản đồ

Lấy độ dài trên bản đồ nhân với mẫu số của tỉ lệ, rồi đổi đơn vị cho phù hợp.

Ví dụ: Bản đồ tỉ lệ 1 : 20\,000, đoạn thẳng nối bến xe với hồ đo được 3\ \text{cm}.

  • Độ dài thật: 3 \times 20\,000 = 60\,000\ (\text{cm}).
  • Đổi: 60\,000\ \text{cm} = 600\ \text{m}.

Đáp số: 600\ \text{m}.

3. Tìm độ dài trên bản đồ khi biết độ dài thật

Đổi độ dài thật về \text{cm}, rồi chia cho mẫu số của tỉ lệ.

Ví dụ: Bản đồ tỉ lệ 1 : 2\,500, đường đi thật dài 400\ \text{m}.

  • Đổi: 400\ \text{m} = 40\,000\ \text{cm}.
  • Trên bản đồ: 40\,000 : 2\,500 = 16\ (\text{cm}).

Đáp số: 16\ \text{cm}.

4. Đổi đơn vị độ dài thường gặp

1\ \text{m} = 100\ \text{cm}; 1\ \text{km} = 1\,000\ \text{m} = 100\,000\ \text{cm}.

Mẹo: với tỉ lệ 1 : 100\,000, 1\ \text{cm} trên bản đồ ứng với đúng 1\ \text{km} thật.

5. Lưu ý và lỗi hay gặp

  • Nhân (hoặc chia) xong, luôn kiểm tra đơn vị: kết quả đầu tiên đang ở \text{cm}.
  • Nhầm phép tính: tìm độ dài thật thì nhân, tìm độ dài trên bản đồ thì chia.
  • Đổi sai đơn vị: 1\ \text{m} = 100\ \text{cm} (không phải 10 1\,000); 1\ \text{km} = 100\,000\ \text{cm}.
  • Phải đổi độ dài thật về \text{cm} trước khi chia cho mẫu số của tỉ lệ.