Bài 23 – Nhân, chia số thập phân với 10; 100; 1 000;… hoặc với 0,1; 0,01; 0,001;…
1. Nhân với 10; 100; 1 000;…
Muốn nhân một số thập phân với 10; 100; 1 000;… em chuyển dấu phẩy của số đó sang bên phải một; hai; ba;… chữ số.
Ví dụ:
- 6{,}13 \times 10 = 61{,}3 (sang phải 1 chữ số)
- 0{,}45 \times 100 = 45 (sang phải 2 chữ số)
- 7{,}2 \times 1\,000 = 7\,200 (sang phải 3 chữ số, thiếu chữ số thì viết thêm chữ số 0)
2. Nhân với 0,1; 0,01; 0,001;…
Muốn nhân một số thập phân với 0,1; 0,01; 0,001;… em chuyển dấu phẩy của số đó sang bên trái một; hai; ba;… chữ số.
Ví dụ:
- 34{,}8 \times 0{,}1 = 3{,}48 (sang trái 1 chữ số)
- 52 \times 0{,}01 = 0{,}52 (sang trái 2 chữ số)
- 9{,}5 \times 0{,}001 = 0{,}0095 (sang trái 3 chữ số, thiếu chữ số thì viết thêm chữ số 0 ở đầu)
3. Chia cho 10; 100; 1 000;…
Muốn chia một số thập phân cho 10; 100; 1 000;… em chuyển dấu phẩy của số đó sang bên trái một; hai; ba;… chữ số.
Ví dụ:
- 68{,}4 : 10 = 6{,}84
- 9{,}7 : 100 = 0{,}097
- 2\,150 : 1\,000 = 2{,}15
4. Chia cho 0,1; 0,01; 0,001;…
Muốn chia một số thập phân cho 0,1; 0,01; 0,001;… em chuyển dấu phẩy của số đó sang bên phải một; hai; ba;… chữ số.
Ví dụ:
- 4{,}27 : 0{,}1 = 42{,}7
- 0{,}83 : 0{,}01 = 83
- 1{,}5 : 0{,}001 = 1\,500
5. Mẹo nhớ và ứng dụng đổi đơn vị
- Nhân 10; 100; 1 000 và chia 0,1; 0,01; 0,001 cùng làm số lớn lên nên dấu phẩy dịch sang phải.
- Nhân 0,1; 0,01; 0,001 và chia 10; 100; 1 000 cùng làm số bé đi nên dấu phẩy dịch sang trái.
- Đổi đơn vị: từ đơn vị lớn sang đơn vị bé thì nhân, từ đơn vị bé sang đơn vị lớn thì chia. Ví dụ: 3{,}2 = 320 (nhân 100); 450 = 0{,}45 (chia 1 000, hay nhân 0,001).
6. Lỗi hay gặp
- Nhầm hướng: nhân với 0,1 mà lại dịch dấu phẩy sang phải.
- Đếm sai số chữ số 0 của 10; 100; 1 000 (100 có hai chữ số 0 nên dịch hai chữ số).
- Quên viết thêm chữ số 0 khi dịch dấu phẩy hết các chữ số: 0{,}6 : 100 = 0{,}006, không phải 0{,}06.