Bài 47 – Mét khối
1. Mét khối
Để đo thể tích những vật lớn như bể nước, kho hàng, phòng học, người ta dùng mét khối.
Mét khối là thể tích của hình lập phương có cạnh dài 1\ \text{m}. Viết tắt: \text{m}^3.
Ví dụ: 4{,}05\ \text{m}^3 đọc là bốn phẩy không năm mét khối.
2. Quan hệ giữa các đơn vị
Hình lập phương cạnh 1\ \text{m} gồm 1\,000 hình lập phương cạnh 1\ \text{dm}. Mỗi hình lập phương cạnh 1\ \text{dm} lại gồm 1\,000 hình lập phương cạnh 1\ \text{cm}. Vậy:
1\ \text{m}^3 = 1\,000\ \text{dm}^3 = 1\,000\,000\ \text{cm}^3 1\ \text{dm}^3 = \frac{1}{1\,000}\ \text{m}^3 \qquad 1\ \text{cm}^3 = \frac{1}{1\,000\,000}\ \text{m}^3
Hai đơn vị liền nhau (\text{m}^3, \text{dm}^3, \text{cm}^3) hơn kém nhau 1 000 lần.
3. Đổi đơn vị
- Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé liền sau: nhân với 1\,000. Ví dụ: 1{,}6\ \text{m}^3 = 1\,600\ \text{dm}^3.
- Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn liền trước: chia cho 1\,000. Ví dụ: 9\,200\ \text{dm}^3 = 9{,}2\ \text{m}^3.
- Đổi qua hai bậc thì nhân (hoặc chia) hai lần 1\,000: 0{,}002\ \text{m}^3 = 2\,000\ \text{cm}^3.
4. Ví dụ có tính toán
Một kho nhỏ có thể tích 7{,}5\ \text{m}^3, đã xếp hàng chiếm 60\% thể tích kho. Phần kho còn trống chiếm 100\% - 60\% = 40\%, tức là:
7{,}5 \times 40 : 100 = 3\ (\text{m}^3)
5. Lưu ý và lỗi hay gặp
- 1\ \text{m}^3 = 1\,000\ \text{dm}^3, không phải 100\ \text{dm}^3. (Diện tích mới có 1\ \text{m}^2 = 100\ \text{dm}^2.)
- Phải đổi về cùng đơn vị trước khi cộng, trừ hay so sánh.
- Chọn đơn vị hợp lí: bể bơi, kho hàng đo bằng \text{m}^3; hộp bánh, chai nước đo bằng \text{dm}^3 hoặc \text{cm}^3.