Bỏ qua menu
MonKa.Vn

Bài 52 – Thể tích của hình hộp chữ nhật

1. Đếm khối lập phương để biết thể tích

Một khối lập phương cạnh 1\ \text{cm} có thể tích 1\ \text{cm}^3. Nếu xếp đầy một chiếc hộp bằng các khối như vậy thì số khối chính là số đo thể tích của hộp.

Ví dụ: hộp có đáy dài 5 khối, rộng 3 khối và xếp được 2 lớp.

  • Mỗi lớp có 5 \times 3 = 15 khối.
  • Hai lớp có 15 \times 2 = 30 khối.

Vậy thể tích của hộp là 30\ \text{cm}^3.

2. Công thức tính thể tích hình hộp chữ nhật

Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật, ta lấy chiều dài nhân chiều rộng rồi nhân chiều cao (cùng một đơn vị đo): V = a \times b \times c Trong đó V là thể tích, a là chiều dài, b là chiều rộng, c là chiều cao.

Tích a \times b chính là số khối ở một lớp (diện tích đáy), còn c là số lớp.

3. Ví dụ giải từng bước

Một hộp bút dạng hình hộp chữ nhật dài 18\ \text{cm}, rộng 6\ \text{cm} 4\ \text{cm}. Tính thể tích hộp.

  • Bước 1: viết công thức V = a \times b \times c.
  • Bước 2: thay số V = 18 \times 6 \times 4.
  • Bước 3: tính 18 \times 6 = 108, rồi 108 \times 4 = 432.

Thể tích hộp bút là 432\ \text{cm}^3.

4. Đổi về cùng đơn vị trước khi nhân

Một bể chứa dạng hình hộp chữ nhật dài 1{,}2\ \text{m}, rộng 5\ \text{dm} 4\ \text{dm}. Ba kích thước chưa cùng đơn vị nên phải đổi trước.

  • Đổi 1{,}2\ \text{m} = 12\ \text{dm}.
  • V = 12 \times 5 \times 4 = 240\ (\text{dm}^3).

Cũng có thể đổi tất cả sang mét: 1{,}2 \times 0{,}5 \times 0{,}4 = 0{,}24\ (\text{m}^3). Vì 1\ \text{m}^3 = 1\,000\ \text{dm}^3 nên 0{,}24\ \text{m}^3 = 240\ \text{dm}^3, hai cách cho cùng một kết quả.

5. Tìm một kích thước khi biết thể tích

Từ V = a \times b \times c c = V : (a \times b).

Ví dụ: hộp có thể tích 168\ \text{dm}^3, đáy dài 7\ \text{dm}, rộng 4\ \text{dm}. Chiều cao là 168 : (7 \times 4) = 168 : 28 = 6\ (\text{dm}).

Với khối bị khoét hoặc bị cắt đi một phần, ta lấy thể tích cả khối trừ thể tích phần bị bỏ đi.

6. Lỗi hay gặp

  • Cộng ba kích thước thay vì nhân: a + b + c.
  • Quên đổi về cùng đơn vị rồi mới nhân.
  • Viết sai đơn vị: thể tích dùng \text{cm}^3, \text{dm}^3, \text{m}^3; không dùng \text{cm}^2.
  • Nhầm công thức thể tích với diện tích xung quanh (a + b) \times 2 \times c.