Bài 25 – Hình tam giác. Diện tích hình tam giác
1. Các loại hình tam giác
Hình tam giác có ba góc. Dựa vào góc, em gọi tên như sau:
- Tam giác nhọn: cả ba góc đều nhọn.
- Tam giác vuông: có một góc vuông.
- Tam giác tù: có một góc tù.
Ngoài ra, hình tam giác có ba cạnh bằng nhau gọi là tam giác đều. Ba góc của tam giác đều bằng nhau và cùng bằng 60^\circ.
2. Đáy và đường cao
Em có thể chọn một cạnh bất kì của tam giác làm đáy.
- Từ đỉnh đối diện với đáy, kẻ đoạn thẳng vuông góc với đường thẳng chứa đáy. Đoạn thẳng đó là đường cao ứng với đáy ấy.
- Độ dài đường cao gọi là chiều cao.
- Tam giác vuông: cạnh góc vuông này là đường cao ứng với cạnh góc vuông kia làm đáy.
- Tam giác tù: đường cao có thể nằm ngoài tam giác. Khi đó em kéo dài đáy rồi kẻ đường vuông góc.
3. Cách tính diện tích hình tam giác
Xét tam giác có đường cao nằm trong tam giác. Đặt tam giác vào một hình chữ nhật có chiều dài bằng đáy a, chiều rộng bằng chiều cao h, đỉnh đối diện nằm trên cạnh đối diện của hình chữ nhật. Đường cao chia hình chữ nhật thành hai phần, trong mỗi phần tam giác chiếm đúng một nửa. Vậy tam giác có diện tích bằng một nửa diện tích hình chữ nhật. Công thức dưới đây đúng với mọi hình tam giác, kể cả tam giác tù.
Muốn tính diện tích hình tam giác, ta lấy độ dài đáy nhân với chiều cao (cùng một đơn vị đo) rồi chia cho 2:
S = \frac{a \times h}{2}
Trong đó S là diện tích, a là độ dài đáy, h là chiều cao.
4. Ví dụ
Tam giác có đáy 12\ \text{cm}, chiều cao 7\ \text{cm}: S = \frac{12 \times 7}{2} = 42\ (\text{cm}^2)
5. Lưu ý
- Đáy và chiều cao phải cùng đơn vị. Nếu khác đơn vị, đổi trước rồi mới tính.
- Diện tích có đơn vị là đơn vị đo độ dài mũ hai: \text{cm}^2, \text{dm}^2, \text{m}^2.
- Lỗi hay gặp: quên chia cho 2 (tính ra diện tích hình chữ nhật), hoặc lấy một cạnh bên làm chiều cao khi cạnh đó không vuông góc với đáy.