Bài 29 – Luyện tập chung
1. Bảng công thức của cả chủ đề
- Tam giác (đáy a, chiều cao h): diện tích S = \dfrac{a \times h}{2}; chu vi bằng tổng ba cạnh.
- Hình thang (hai đáy a, b; chiều cao h): diện tích S = \dfrac{(a + b) \times h}{2}; chu vi bằng tổng bốn cạnh.
- Hình tròn (bán kính r, đường kính d): diện tích S = 3{,}14 \times r \times r; chu vi C = 3{,}14 \times d = 3{,}14 \times 2 \times r.
Nhớ: d = r \times 2. Đáy và chiều cao (hoặc hai đáy và chiều cao) phải cùng đơn vị đo.
2. Đáy, đường cao, bán kính: nhìn đúng yếu tố
- Chiều cao luôn vuông góc với đáy; cạnh bên nghiêng của tam giác hay hình thang không phải chiều cao.
- Đề cho đường kính thì tìm bán kính trước khi tính diện tích.
- Với hình thang, cộng hai đáy trước, rồi nhân với chiều cao, rồi chia 2.
3. Hình ghép: chia nhỏ hoặc trừ đi
Tách hình ghép thành các hình đã biết rồi cộng diện tích; nếu hình có phần bị khoét thì trừ.
Ví dụ 1 (cộng): hình gồm hình chữ nhật 10\ \text{cm} \times 6\ \text{cm} và nửa hình tròn đường kính 6\ \text{cm} gắn vào một cạnh 6\ \text{cm}. S = 10 \times 6 + 3{,}14 \times 3 \times 3 : 2 = 60 + 14{,}13 = 74{,}13\ (\text{cm}^2)
Ví dụ 2 (trừ): hình vuông cạnh 10\ \text{cm} bị khoét một lỗ tròn đường kính 6\ \text{cm} (bán kính 3\ \text{cm}). S = 10 \times 10 - 3{,}14 \times 3 \times 3 = 100 - 28{,}26 = 71{,}74\ (\text{cm}^2)
4. Chu vi hình ghép có đường cong
Chỉ cộng độ dài các phần nằm trên đường bao quanh. Với nửa hình tròn: lấy nửa chu vi hình tròn (cung tròn); cạnh nằm trong hình (đường kính chung với hình kia) không tính vào chu vi.
5. Lưu ý và lỗi hay gặp
- Quên chia 2 khi tính diện tích tam giác và hình thang.
- Lẫn chu vi với diện tích hình tròn: 3{,}14 \times 2 \times r là chu vi, 3{,}14 \times r \times r là diện tích.
- Dùng đường kính thay cho bán kính.
- Không đổi đơn vị trước khi tính.
- Hình có nhiều phần: kiểm tra lại đã cộng đủ các phần và đã trừ phần khoét.