Bài 51 – Diện tích xung quanh và diện tích toàn phần của hình lập phương
1. Sáu mặt bằng nhau
Hình lập phương có 6 mặt là 6 hình vuông bằng nhau. Nếu cạnh dài a thì diện tích một mặt là a \times a.
Trong 6 mặt đó có 4 mặt bên () và 2 mặt đáy (mặt trên, mặt dưới).
2. Diện tích xung quanh
Diện tích xung quanh là tổng diện tích bốn mặt bên. Vì bốn mặt bằng nhau nên:
S_{xq} = a \times a \times 4
Diện tích xung quanh của hình lập phương bằng diện tích một mặt nhân với 4.
Ví dụ: hình lập phương cạnh 14\ \text{cm}.
- Diện tích một mặt: 14 \times 14 = 196\ (\text{cm}^2).
- Diện tích xung quanh: 196 \times 4 = 784\ (\text{cm}^2).
3. Diện tích toàn phần
Diện tích toàn phần là tổng diện tích cả sáu mặt:
S_{tp} = a \times a \times 6
Diện tích toàn phần của hình lập phương bằng diện tích một mặt nhân với 6.
Với hình lập phương cạnh 14\ \text{cm} ở trên: S_{tp} = 196 \times 6 = 1176\ (\text{cm}^2).
Kiểm tra: S_{tp} bằng S_{xq} cộng hai đáy: 784 + 196 \times 2 = 784 + 392 = 1176\ (\text{cm}^2). Kết quả giống nhau.
4. Với số thập phân và khi vật không đủ mặt
Hình lập phương cạnh 1{,}2\ \text{m}:
- Một mặt: 1{,}2 \times 1{,}2 = 1{,}44\ (\text{m}^2).
- S_{xq} = 1{,}44 \times 4 = 5{,}76\ (\text{m}^2); S_{tp} = 1{,}44 \times 6 = 8{,}64\ (\text{m}^2).
Nếu vật chỉ có một số mặt (ví dụ thùng không nắp có 5 mặt), em lấy diện tích một mặt nhân với đúng số mặt cần tính.
5. Lưu ý và lỗi hay gặp
- Hình lập phương chỉ cần biết một số đo (độ dài cạnh).
- Hay nhầm: lấy cạnh nhân với 4 hoặc 6 (quên nhân cạnh với chính nó); nhầm 4 với 6 giữa diện tích xung quanh và diện tích toàn phần.
- Đơn vị diện tích là \text{cm}^2, \text{dm}^2, \text{m}^2.
- Nhớ: 1\ \text{m}^2 = 100\ \text{dm}^2, khi đổi đơn vị diện tích phải nhân hoặc chia với 100.