Bài 14 – Luyện tập chung
1. Khái niệm, đọc và viết số thập phân (Bài 10)
- Số thập phân có phần nguyên và phần thập phân, cách nhau bởi dấu phẩy. Sau dấu phẩy là các hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn, …
- Phân số thập phân viết được thành số thập phân: \frac{345}{100} = 3{,}45; \frac{7}{1000} = 0{,}007. Phân số có mẫu số khác thì nhân hoặc chia cả tử và mẫu để mẫu thành 10, 100, 1 000: \frac{3}{20} = \frac{15}{100} = 0{,}15.
- Đọc: phần nguyên, "phẩy", phần thập phân (chữ số 0 ngay sau dấu phẩy đọc là "không"). 0{,}06 đọc là "không phẩy không sáu".
2. So sánh và sắp xếp (Bài 11)
- So sánh phần nguyên trước. Nếu bằng nhau thì so hàng phần mười, rồi phần trăm, phần nghìn, … đến khi gặp hai chữ số khác nhau.
- Thêm hoặc bỏ chữ số 0 ở tận cùng bên phải phần thập phân thì được số bằng nó: 2{,}5 = 2{,}50.
- Mẹo: viết các số có cùng số chữ số thập phân rồi so sánh. 7{,}3 > 7{,}25 vì 7{,}30 > 7{,}25.
3. Viết số đo dưới dạng số thập phân (Bài 12)
- Độ dài: 1 cm = \frac{1}{100} m; 1 m = \frac{1}{1000} km. Khối lượng: 1 g = \frac{1}{1000} kg; 1 tạ = \frac{1}{10} tấn. Dung tích: 1 ml = \frac{1}{1000}
- Diện tích: hai đơn vị liền nhau hơn kém 100 lần: 1 dm² = \frac{1}{100} m².
- Ví dụ: 4 7 = 4{,}07 m; 2 50 = 2{,}05 kg; 135 dm² = 1{,}35 m².
4. Làm tròn số thập phân (Bài 13)
- Đến số tự nhiên: so chữ số hàng phần mười với 5. Đến hàng phần mười: so chữ số hàng phần trăm với 5. Đến hàng phần trăm: so chữ số hàng phần nghìn với 5.
- Bé hơn 5: làm tròn xuống. Từ 5 trở lên: làm tròn lên.
- Ví dụ: 6{,}48 \to 6; 6{,}48 \to 6{,}5; 6{,}486 \to 6{,}49.
5. Những lỗi cần tránh khi làm bài tổng hợp
- Quên chữ số 0 khi viết: 3 5 = 3{,}05 m, không phải 3{,}5
- So sánh phần thập phân như số tự nhiên: 0{,}9 > 0{,}25 dù 9 < 25.
- Khi cần so sánh số đo, đổi về cùng một đơn vị trước.
- Làm tròn: chỉ nhìn một chữ số ngay bên phải hàng cần giữ, không làm tròn nhiều lần.