Bỏ qua menu
MonKa.Vn

Bài 22 – Phép chia số thập phân

1. Chia số thập phân cho số tự nhiên

Em đặt tính rồi chia như chia số tự nhiên, chỉ cần nhớ đặt dấu phẩy ở thương ngay khi hạ chữ số đầu tiên của phần thập phân.

  • Chia phần nguyên của số bị chia cho số chia.
  • Viết dấu phẩy vào bên phải thương, rồi hạ chữ số đầu tiên của phần thập phân để chia tiếp.
  • Tiếp tục chia với từng chữ số ở phần thập phân.

Ví dụ: 38{,}4 : 6

  • 38 chia 6 được 6, dư 2. Viết 6 ở thương.
  • Viết dấu phẩy ở thương. Hạ 4 được 24; 24 chia 6 được 4, dư 0.
  • Vậy 38{,}4 : 6 = 6{,}4.

Ví dụ khi có chữ số 0 ở thương: 30{,}45 : 15. 30 chia 15 được 2, dư 0; viết dấu phẩy, hạ 4: 4 chia 15 được 0, viết 0 ở thương; hạ 5 được 45, chia 15 được 3. Vậy 30{,}45 : 15 = 2{,}03.

Nếu số bị chia bé hơn số chia (ví dụ 0{,}72 : 9) thì thương có phần nguyên là 0: 0{,}72 : 9 = 0{,}08.

2. Chia số tự nhiên cho số tự nhiên, thương là số thập phân

Khi chia mà còn dư, em viết dấu phẩy vào thương, viết thêm một chữ số 0 vào bên phải số dư rồi chia tiếp. Cứ làm như vậy cho đến khi dư bằng 0.

Ví dụ: 21 : 4

  • 21 chia 4 được 5, dư 1. Viết 5, rồi viết dấu phẩy ở thương.
  • Số dư 1 thêm chữ số 0 được 10; 10 chia 4 được 2, dư 2.
  • Số dư 2 thêm chữ số 0 được 20; 20 chia 4 được 5, dư 0.
  • Vậy 21 : 4 = 5{,}25.

Nếu số bị chia bé hơn số chia, viết số bị chia thành số thập phân có thêm chữ số 0: 3 : 5 = 3{,}0 : 5 = 0{,}6.

3. Chia số tự nhiên cho số thập phân

Nhận xét: khi nhân số bị chia và số chia với cùng một số khác 0 thì thương không thay đổi.

Muốn chia số tự nhiên cho số thập phân:

  • Đếm xem số chia có bao nhiêu chữ số ở phần thập phân thì viết thêm vào bên phải số bị chia bấy nhiêu chữ số 0.
  • Bỏ dấu phẩy ở số chia rồi chia như chia các số tự nhiên.

Ví dụ: 36 : 4{,}5. Số chia có 1 chữ số thập phân nên 36 : 4{,}5 = 360 : 45 = 8. Ví dụ: 9 : 0{,}36. Số chia có 2 chữ số thập phân nên 9 : 0{,}36 = 900 : 36 = 25.

4. Chia số thập phân cho số thập phân

  • Đếm xem số chia có bao nhiêu chữ số ở phần thập phân thì chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang bên phải bấy nhiêu chữ số.
  • Nếu số bị chia không đủ chữ số, viết thêm các chữ số 0 vào bên phải cho đủ.
  • Bỏ dấu phẩy ở số chia rồi chia như chia số tự nhiên.

Ví dụ: 7{,}56 : 2{,}1. Số chia có 1 chữ số thập phân: chuyển dấu phẩy ở 7{,}56 sang phải một chữ số được 75{,}6; bỏ dấu phẩy ở 2{,}1 được 21. Tính 75{,}6 : 21 = 3{,}6. Vậy 7{,}56 : 2{,}1 = 3{,}6.

Ví dụ: 0{,}84 : 0{,}35. Chuyển dấu phẩy sang phải hai chữ số: 84 : 35 = 2{,}4.

5. Thử lại bằng phép nhân và lưu ý

  • Muốn thử lại, em lấy thương nhân số chia, kết quả phải bằng số bị chia. Ví dụ 3{,}6 \times 2{,}1 = 7{,}56 nên phép chia ở trên đúng.
  • Khi gặp bài toán lời văn, em xác định cái nào là số bị chia, cái nào là số chia: chia đều thành một số phần (số chia là số phần), hay tìm xem được bao nhiêu phần khi biết độ lớn mỗi phần (số chia là độ lớn một phần).

6. Lỗi hay gặp

  • Quên viết dấu phẩy ở thương, hoặc viết sai chỗ (kết quả lớn gấp 10 lần hoặc bé đi 10 lần).
  • Khi hạ chữ số mà chưa chia được thì quên viết chữ số 0 ở thương: 8{,}16 : 8 là 1{,}02, không phải 1{,}2.
  • Khi chia cho số thập phân, chỉ bỏ dấu phẩy ở số chia mà quên chuyển dấu phẩy ở số bị chia: 5{,}6 : 0{,}7 phải là 56 : 7 = 8, không phải 5{,}6 : 7. Em luôn đếm chữ số ở phần thập phân của số chia trước, rồi làm với cả hai số.
  • Khi chia số tự nhiên còn dư, viết thương là "2 dư 1" rồi ghi 2{,}1 là sai: phải viết thêm chữ số 0 vào số dư để chia tiếp.