Đầu tiên, mình cần nhìn nhận là: Các em mặc dù học tiếng Anh từ nhỏ đấy, có chỗ lớp 1, có chỗ lớp 3 rồi học tới cấp 2, cấp 3, học tới đại học mà vẫn ú ớ nói và viết tiếng Anh, nhưng ngữ pháp thì siêu đẳng còn hơn các giáo sư nghiên cứu ngôn ngữ Anh trong các trường đại học nổi tiếng thế giới:))))) Mình thì chỉ nói về các em chỉ đơn thuần học tiếng Anh trong trường mà thôi, còn những ai nói được viết được đều là cha mẹ bỏ thêm ( rất nhiều ) tiền cho đi học ở các trung tâm ngoại ngữ, hoặc tự học thêm.

Ôi thôi, nếu mà kể xấu về sách giáo khoa, về chương trình, về giáo viên, chắc hết mấy buổi, nên mình chỉ xin nêu nguyên nhân của thực trạng ngắn gọn như sau:

Nguyên nhân chính theo mình là do cái chế độ thi cử, học vì thi, chứ không phải học để xây dựng kĩ năng. Bài kiểm tra thì y như một rừng kiến thức, học sinh học quy tắc và áp dụng ( nằm ở mức 1 và 2 của tháp tư duy Bloom), chứ không tự mình sản xuất ra một cái gì mới ( dùng những từ đã học, những câu đã học để nói về chính mình, hoặc về một tình huống nào đó), và kiểm tra theo dạng trắc nghiệm và viết là chủ yếu chứ không có nhiều cơ hội nói và viết hàng tuần.

Thứ hai, mình thích dịch tiếng Anh sang tiếng Việt quá!! Mình không biết là học để sử dụng tiếng Anh hay là học làm dịch giả nữa không biết, hihi. Nói thật bản thân mình đây, có thể sử dụng hai ngôn ngữ nhưng dịch dở ẹc! Hiểu kiểu tiếng Anh đấy, suy nghĩ bằng tiếng Anh đấy, nhưng không dịch nổi sang tiếng Việt. Và chính vì coi trọng dịch quá nên làm chậm việc học của các em rất nhiều và gây ra một hậu quả khá tai hại, đó là các em vẫn tư duy bằng tiếng Việt khi nhìn vào một văn bản tiếng Anh, vì vậy khi yêu cầu nói, các em lại suy nghĩ bằng tiếng Việt trước rồi cố gắng tìm từ tiếng Anh tương ứng, vừa tìm từ vừa lo “chết rồi, không biết cái này đúng ngữ pháp không nhỉ", và kết cục là cả viết lẫn nói ú ớ, và khi nói được hay viết được thì lại theo kiểu “Vietnamese English".

Thứ ba, có một số đối tượng cha mẹ chuộng cho con thi các kì thi tiếng Anh như Olympic, rồi Toefl Primary, rồi Cambridge flyer mà không biết mình đang bị dụ vào các kiểu marketing, nên con dành phần lớn thời gian để luyện thi mà không học thực sự, học để có kĩ năng, học để áp dụng và không học tiếng Anh một cách vững chắc.

Trong bài này mình xin nêu giải pháp “ ĂN LIỀN" để các ba mẹ hướng dẫn con trong thời gian này, và dần dần mình sẽ viết các bài cho các bậc cha mẹ không biết tiếng Anh hiểu hơn về môn tiếng Anh, từ đó sẽ có cách hướng dẫn cho con đúng hơn ạ.

NGUYÊN TẮC 1: Nghe nhiều, nhẩm và bắt chước theo, nói theo, đọc theo.
NGUYÊN TẮC 2: Hình thành khái niệm từ vựng dựa vào hình ảnh và ngữ cảnh của câu trong đầu, chứ không dịch sang tiếng Việt, mình nhìn vào vật đó, mình gọi tên nó là pen, là book, chứ không phải book là sách mà pen là bút. Mình nhìn vào chữ happy hay sad, mình hình dung cảm giác đó, chứ không phải happy là hạnh phúc, mà sad là buồn bã.
NGUYÊN TẮC 3: Đọc nhiều, bắt chước và viết theo. Viết mỗi ngày, sử dụng từ và mẫu câu đã học

DÀNH CHO CÁC EM LỚP 1 VÀ 2: (30 phút/ ngày)

Đối với đĩa nghe: Mình mở cho con nghe, và hỏi con hiểu hết chưa? Còn từ nào con không biết không? Nếu con nói con hiểu hết rồi thì mình nói, mẹ mở con nói theo bắt chước đĩa nhé, và cho con bắt chước và mình ghi âm, sau đó mở ra nghe lại, hỏi con có thấy mình nói gần giống với người ta chưa? Nếu con nói chưa giống thì mình chọn 1 tới 2 chỗ sai thôi, và chỉ sửa 2 chỗ sai đó, sửa xong thì ngừng. Còn những chỗ sai khác từ từ sau này bé sẽ tự chỉnh sửa. Trên trường học tới đâu thì luyện tập tới đó, cộng thêm mở bbc radio school stimulus sounds hay các đĩa truyện gì đó cho bé nghe thêm, nghe đi nghe lại 1 bài trong 1 tuần, và nói bé nghe thuộc và nhẩm theo người ta, không biết nó được viết thế nào nhưng cứ nói theo cho giống là được. ( Khi các em 1-2 tuổi học tiếng Việt, có biết cái âm đó viết thế nào đâu ạ, mà các em vẫn tập nói và nói tốt đấy thôi ạ ? Mình cần học theo kiểu bắt chước như vậy)

Đối với từ vựng: Tuyệt đối không được hỏi từ này có nghĩa là gì!! Bé bị hỏi trên trường là đủ rồi ạ! Hãy chỉ vào hình và nói tên của trái/ con/đồ vật trong hình. Mẹ chỉ vào hình nào con đọc tiếng Anh của hình đó nhé. Và sau đó thì yêu cầu bé vẽ và viết những từ đã học trên trường. Mình có thể dùng Picture Dictionary có ở cuối sách Family and Friend. Còn các sách khác thì mình có thể mua 1 cuốn Oxford Picture Dictionary bìa màu đen đen ấy, và nhớ mua cái loại nào không có chữ tiếng Việt ạ.

Cấp độ cao hơn:

Bé tìm các từ khác có cùng chủ đề, ví dụ chủ đề màu sắc, bé tìm các màu khác ngoài từ đã học, tìm dưới dạng sơ đồ tư duy, vẽ và tô màu.
Bé tự viết câu theo mẫu trong bài học đó. Mẫu câu thế nào mình cứ nhìn vào bài nói, bài nghe, bài đọc, trong sách có các đoạn hội thoại, mình nói con bắt chước họ mà con viết theo ý của con. Và bé viết, vẽ, kể chuyện gì gì đó, mỗi ngày ít nhất được 2 - 3 câu.

Bạn cho con làm đều đặn mỗi tuần, mỗi ngày 20-30 phút cho cả luyện nghe/nói lẫn từ vựng và viết.
Ngoài ra mình đọc sách giải trí thêm thì đó là bên ngoài ạ, còn 30 phút này là ngồi học một cách nghiêm túc.

30 phút học không đủ ?

Dạ thưa, không đủ thì ta để dành cho ngày hôm sau, chứ mình ép bé học nhiều quá thì nhìn thấy chữ là sợ rồi thì không nên. Mình đã xem qua Family and Friend, một cuốn có 12 unit mà 1 năm học có 35 tuần, vậy thì học như trên là dư thời gian luôn rồi ạ! 1 tuần mà hoàn thành ½ unit cũng không chậm, quan trọng là tạo thói quen học mỗi ngày.

DÀNH CHO CÁC EM LỚP 3-4-5 : ( 30-45 phút / ngày)

Đĩa nghe: Cũng nghe, nghe tới khi thuộc, vừa nghe vừa nhẩm theo, đọc bắt chước và ghi âm. Ngoài ra có thể luyện nghe ở các chương trình khác, nhưng các em không còn ở giai đoạn đủ nhanh nhạy để bắt chước nữa, nên mình cần có chữ cho các em nhìn để đọc theo. Vì vậy, cha mẹ có thể mua sách kèm audio để mình nghe, hoặc tìm trên mạng down về, nhiều vô cùng.

Từ vựng và viết: Hạn chế dịch tiếng Việt, cố gắng nói bé đoán để hiểu nghĩa của từ đó trong hoàn cảnh của câu và bài đọc, tra từ vựng trên google bằng hình ảnh, hoặc dùng từ điển hình ảnh. Nói bé có thể viết đoạn văn hoặc đoạn hội thoại dựa vào chủ đề của bài học

Bước 1: Tìm từ theo chủ đề dưới dạng sơ đồ tư duy
Bước 2: Chọn và viết gắn với chủ đề, trong đó có sử dụng mẫu câu, từ vựng và cấu trúc ngữ pháp đã học trong bài. ( bắt chước theo phần SKILL TIME của mỗi unit và nói theo hoàn cảnh của nhà các em, của bản thân các em). Có vẽ có viết, tuỳ vào sở thích của mỗi em.

Ngoài ra các em nhất thiết phải đọc thêm sách thì mới mở rộng vốn từ và tăng khả năng đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh. Vậy làm sao để chọn sách cho các em? Mình nói các em hãy dùng quy tắc 5 ngón tay. Nếu ra nhà sách, chọn và mở ra 2 trang có chữ kề nhau. Trong 2 trang đó, mỗi lần gặp 1 từ mới thì giơ 1 ngón tay lên, nếu giơ quá 5 ngón tay thì sách đó cao hơn trình độ, còn 5 ngón trở xuống là vừa đủ.

ĐỐI VỚI SÁCH CỦA BỘ GIÁO DỤC:
Kiến thức trong sách này là cực kì tối giản nên việc luyện đọc bên ngoài là cực kì cần thiết cho các em. Cứ cho bé nghe và đọc theo sách của như học sinh bản ngữ, sau đó viết vẽ về cái mình nhớ, cái mình thích ở trong cuốn sách đó, không nhất thiết là phải kể lại toàn bộ sách đâu ạ. Miễn sao mình duy trì thói quen đọc, viết, nghe, nhẩm theo, 30- 45 phút 1 ngày.
Nguồn sách tham khảo: Các loại sách có kèm audio dạng leveled reading là tốt nhất.

TỰ ĐÁNH GIÁ: Bé viết sai từ, sai ngữ pháp? Xin đừng la lớn, chỉ nên coi đó là cái lỗ nhỏ trên cả một bức tường mà bé đang xây. Sau khoảng 2-3 unit, mình cho bé quay lại xem những gì đã viết, coi con có thể cải thiện/ sửa/ viết tốt lên hơn không. Sửa chính tả, sửa ngữ pháp, viết thêm ý vào đoạn đó. Viết bằng bút chì để bé có thể sửa chữa lại, giống như con người mình luôn có cơ hội sửa chữa sai lầm của mình, và học từ sai lầm của mình.

Một số mẫu viết writing, mình có thể tìm JOURNAL WRITING TEMPLATE trên google rồi bắt chước theo, nếu vở nhà có sẵn nào thì ba mẹ vẽ lên rồi cho bé viết theo, còn nếu mua vở mới thì mình khuyến khích mua loại không có kẻ ô, chỉ có kẻ ngang với khoảng cách rộng, khi viết thì viết cách hàng để sau này dễ sửa bài.

:)